Sàn pity 90 lần: cỗ máy kiếm tiền mà esports chưa dám sao chép

Tôi tính ra con số đó trong một buổi tối ở Miami, khi ngồi bóc lại lịch banner của Genshin Impact cho hai giai đoạn 7.0 và 7.1. Sàn pity 90 lần — ngưỡng đảm bảo một nhân vật 5 sao — tương đương khoảng 200 USD ở mức nạp phổ thông. Cộng thêm hệ 50/50: lần 5 sao đầu tiên trên banner sự kiện có đúng một nửa cơ hội ra nhân vật quảng cáo, nửa còn lại là trượt; trượt thì lần kế tiếp chắc chắn trúng. Người ta gọi đó là may rủi. Tôi gọi đó là một bảng giá viết bằng xác suất. Người ta gọi là sốc khi nghe tôi nói vậy, tôi gọi nó là bản đồ — tấm bản đồ dẫn thẳng từ ngón tay người chơi tới két sắt của nhà phát hành.

Bối cảnh: một game nằm ngoài lãnh địa esports

Cần nói rõ ngay: Genshin Impact nằm ngoài lãnh địa esports. Đây là game nhập vai hành động thế giới mở của HoYoverse, vận hành theo mô hình gacha. Nó không có vòng đấu chuyên nghiệp, không có giải quốc tế, không có hệ thống câu lạc bộ, không có thị trường chuyển nhượng tuyển thủ theo nghĩa thể thao điện tử. Cái mà nó gọi là phiên bản chỉ là một đợt nội dung PvE, không phải bản vá cân bằng thi đấu.

Nhưng kiến trúc kiếm tiền của nó thì đáng để giới esports ngồi xuống nhìn. Mỗi phiên bản chia làm hai giai đoạn, mỗi giai đoạn khoảng 21 ngày, mỗi giai đoạn có banner riêng. Giai đoạn hai của 7.0 là rerun — tái phát hành nhân vật cũ Flins và Ineffa. Giai đoạn một của 7.1 được cho là tung ra hai nhân vật mới cùng lúc, Vesna và Vodyanitsa, theo thông báo chính thức từ kênh của Genshin Impact. Giai đoạn hai của 7.1 quay về rerun.

Trong tập dữ liệu tôi có, đó là điểm thông tin duy nhất được gắn nguồn chính thức. Hai mươi trên hai mươi tám điểm còn lại không ghi nguồn. Bản thân nội dung gốc cũng tự nhận rằng lịch banner chính xác vẫn đang chờ xác nhận. Tôi ghi rõ điều này trước khi phân tích, vì dữ liệu không nguồn vẫn có thể dùng để mổ xẻ cấu trúc, nhưng không thể dùng để khẳng định sự kiện.

Động cơ doanh thu khép kín

Đây là chỗ tôi dừng lại lâu nhất. Ba cơ chế — sàn pity 90 lần, hệ 50/50, và chia sẻ pity giữa các banner cùng loại — hợp thành một động cơ doanh thu khép kín mà esports hiện chưa có tương đương.

Thứ nhất, sàn pity. Vì người chơi biết chắc mình sẽ nhận nhân vật trong tối đa 90 lần quay, chi phí tối đa được định giá trước khi bất kỳ ai bấm nút. Đó là ngưỡng trần, không phải ngưỡng sàn — ai may trả ít hơn, ai xui trả đúng trần. Nhà phát hành không cần đoán người chơi sẵn sàng chi bao nhiêu. Kiến trúc đã tự trả lời thay họ.

Thứ hai, hệ 50/50. Trên banner sự kiện, lần 5 sao đầu tiên có đúng một nửa cơ hội ra nhân vật quảng cáo. Trượt thì lần kế tiếp được đảm bảo. Cách này giữ được ảo giác rằng phần thưởng nằm trong tầm với, đồng thời đẩy phương sai chi tiêu lên rất cao. Có người trả ít hơn dự tính. Có người trả gấp đôi. Phương sai đó chính là doanh thu.

Thứ ba, chia sẻ pity. Pity được cộng dồn giữa các banner cùng loại. Tiền đã đổ vào banner này không bốc hơi khi người chơi nhảy sang banner khác cùng loại. Chi phí biên để đổi mục tiêu giảm xuống, và tần suất chi tiêu tăng lên. Đây là cơ chế làm mượt doanh thu, giữ tiền chảy đều qua cả cửa sổ ra mắt lẫn cửa sổ tái phát hành.

Rồi tới chính sách rerun. Không có lịch rerun cố định. Có nhân vật vắng mặt hơn một năm, có nhân vật quay lại chỉ sau vài phiên bản. Sự bất định đó là khan hiếm có chủ đích, đúng kiểu sự kiện giới hạn thời gian. Và cơ chế Chronicled Wish mở thêm một làn kiếm tiền thứ cấp cho nhân vật cũ, để nhà phát hành không phải chen chúng vào banner chính mà vẫn thu được tiền từ tệp người chơi hoài cổ.

Đặt cạnh esports, khác biệt nằm ở số mắt xích. Một đội tuyển kiếm tiền từ tài trợ, bản quyền phát sóng, chia sẻ doanh thu vật phẩm trong game, và tiền thưởng giải. Tất cả đều phụ thuộc bên thứ ba: nhà tài trợ, đài truyền hình, ban tổ chức. Mô hình gacha thì không. Ở đây chỉ có hai mắt xích: nhà phát hành và người chi tiền. Nhà phát hành là người bán, người đặt luật, và người công bố luật. Mức tập trung quyền lực đó cao hơn hầu hết hệ sinh thái esports tôi từng theo dõi.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi và mổ xẻ mô hình doanh thu thể thao suốt tám năm, tôi thấy một điểm đáng chú ý: cỗ máy này không phụ thuộc vào lịch thể thao. Không có mùa giải bị hoãn, không có khủng hoảng bản quyền phát sóng. Doanh thu chạy theo chu kỳ phiên bản, và chu kỳ đó do chính nhà phát hành quyết định. Nó kháng sốc lịch tốt hơn esports, nhưng lại phơi mình trước một loại rủi ro hoàn toàn khác.

Ba chỗ tôi có thể sai

Chỗ thứ nhất: tôi đang đọc một bài giải thích lịch trình, không phải một bài phân tích sức mạnh. Nội dung gốc không đưa một dòng dữ liệu nào về bộ kỹ năng, chỉ số, hay sức mạnh nhân vật. Nó trả lời khi nào và ai, chứ không trả lời có nên. Một bài như vậy không đủ cơ sở để kết luận về giá trị của bất kỳ banner nào, và tôi sẽ không giả vờ rằng nó đủ.

Chỗ thứ hai: độ tin cậy của nguồn. Phần lớn tên nhân vật và số phiên bản tôi nhắc ở trên không đối chiếu được với trạng thái game đã biết. Khả năng cao đây là nội dung dựa trên tin đồn, hoặc là nội dung được tạo tự động. Tôi viết bài này vì kiến trúc kiếm tiền là thật và đáng học, còn từng cái tên cụ thể thì tôi không bảo chứng.

Chỗ thứ ba: rủi ro pháp lý. Quy định minh bạch tỷ lệ và bảo vệ người chơi chưa thành niên ở nhiều thị trường đang siết lại. Một cỗ máy có thể bị sửa bằng văn bản luật thì không bền bằng một hợp đồng bản quyền phát sóng. Đây là điểm yếu cấu trúc mà bất kỳ ai định sao chép mô hình đều phải tính trước.

Và đây là chỗ tôi nghi ngờ chính mình: tôi đang mô tả tính hiệu quả của một cỗ máy mà tôi không muốn thấy xuất hiện trong esports. Hiệu quả không đồng nghĩa với đạo đức. Esports không phải là tương lai. Nó là hiện tại đang cố gắng giả vờ mình là tương lai — và đôi khi cái nó đang giả vờ còn sạch sẽ hơn cái nó sắp trở thành.

Điều tôi chờ để kiểm chứng

Dự đoán của tôi, có thể kiểm chứng được: trong vòng 24 tháng tới, ít nhất một giải esports cấp khu vực sẽ thử cấy cơ chế sàn đảm bảo vào mô hình bán vật phẩm trong game — một ngưỡng chi tiêu tối đa để nhận phần thưởng ngẫu nhiên. Nếu điều đó xảy ra, cỗ máy tôi vừa mổ xẻ sẽ có thêm một bản sao mang tên thể thao điện tử. Lúc đó câu hỏi sẽ thôi là ai vô địch. Câu hỏi sẽ là ai đang trả tiền cho tấm vé xem trận chung kết, và họ có biết mình đang trả cho cái gì hay không.