54 lá phiếu châu Phi và ba ngày ở Cape Verde: bản đồ quyền lực trước cuộc bỏ phiếu FIFA

Lá thư mời in trên giấy tiêu đề của Liên đoàn Bóng đá châu Phi, gửi tới hơn năm mươi hiệp hội thành viên, và Reuters nói họ đã tận mắt nhìn thấy bản gốc. Nội dung gọn: mời dự hội nghị chiến lược trong hai ngày 7 và 8 tháng 10 tại Cape Verde. Đúng ngày 9 tháng 10, tại Zurich, Arsène Wenger — nay là Giám đốc Phát triển Bóng đá Toàn cầu của FIFA — sẽ chủ trì cuộc rà soát World Cup 2026, với toàn bộ huấn luyện viên các đội tuyển quốc gia châu Phi nằm trong danh sách mời. Ba ngày, ba sự kiện, một lá thư. Không dòng nào ghi tên cuộc bỏ phiếu ở Rabat vào tháng Ba. Nhưng lịch trình nói thay phần còn lại. Tôi giữ một cuốn sổ tay, và nó không ghi bàn thắng. Trang ngày 18 tháng 9 của tôi có ba con số: 20 phần trăm, 54, và 211. Gianni Infantino, 56 tuổi, người Thụy Sĩ, đã xác nhận ra tranh cử nhiệm kỳ kế tiếp. Ông bước vào cuộc đua sau khi đề xuất bán tới 20 phần trăm cổ phần trong pháp nhân nắm quyền thương mại các giải đấu FIFA — World Cup nằm trong đó — cho nhà đầu tư tư nhân bị rút khỏi bàn đàm phán. UEFA phản đối gay gắt. AFC phản đối. CONCACAF phản đối. Lần đầu tiên kể từ khi Infantino lên nắm quyền, một đề xuất cấp cấu trúc của ông bị chặn ngay trong nhà, và nó kéo theo tiếng gọi thay đổi ở vị trí cao nhất của FIFA. Một vùng lãnh thổ im lặng. Châu Phi. Không một hiệp hội thành viên châu Phi nào lên tiếng phản đối thương vụ 20 phần trăm. Chưa đầy nửa năm sau, uỷ ban điều hành CAF cùng các hiệp hội thành viên lần lượt ký vào lá thư ủng hộ Infantino tái cử. Reuters ghi nhận lá thư này, và các hiệp hội thành viên xác nhận nội dung. Bản tin do Mark Gleeson viết, Clare Fallon biên tập, phát ngày 18 tháng 9. Đây là tầng nguồn đáng tin: có văn bản gốc, có người xác nhận, có ngày tháng. Có những hợp đồng ký trên sân cỏ, có những hợp đồng ký trong bóng tối. Ở đây cả hai bản nằm cạnh nhau trên cùng một mặt bàn. 54 phiếu trên 211 hiệp hội thành viên. Khối đông nhất trong hệ thống bỏ phiếu của FIFA, và cũng là khối tập trung nhất về mặt địa lý. Một ứng viên cần vượt mốc đa số đơn giản của số phiếu hợp lệ để thắng. Nhìn vào con số, 54 chưa đủ. Nhìn vào cấu trúc, nó là điểm tựa mà không khối nào khác thay thế được, vì không khối nào khác có mật độ phiếu dày như vậy trên một mặt trận chính trị duy nhất. Đối lập tập trung ở ba liên đoàn: UEFA, AFC, CONCACAF. Ba liên đoàn này chưa có ứng viên. UEFA đang tìm một người thách thức đủ uy tín, và tới nay chưa ai xuất hiện. Một bên là tiếng nói lớn nhưng phân tán, bên kia là sự im lặng nhưng có tổ chức. Patrice Motsepe, tỷ phú khai khoáng Nam Phi, chủ tịch CAF, đồng minh thân cận của Infantino, là mắt xích quan trọng nhất trong phép tính. Một mình Motsepe không mang lại 54 lá phiếu. Nhưng ông là người duy nhất có bục phát biểu để định hướng khối đó đi về đâu, và ông đã dùng bục đó sớm hơn bình thường — trước khi bất kỳ ứng viên đối lập nào kịp thành hình. Một tuyên bố sớm như vậy có hai tác dụng. Nó khoá vị thế đàm phán của châu Phi với đương kim tổng thống. Và nó làm giảm khả năng một ứng viên bên ngoài cắm được chân vào lục địa này. Đây là chỗ bản đồ bắt đầu nhoè. Lịch sử các cuộc bỏ phiếu chủ tịch FIFA cho thấy lá phiếu châu Phi thường xuyên bị chia. Một tuyên bố tập thể từ uỷ ban điều hành không ràng buộc 54 hiệp hội thành viên. Ở các kỳ bầu cử trước, đã có hiệp hội châu Phi nhận áp lực từ cấp liên đoàn nhưng vẫn bỏ phiếu khác — vì lý do tài chính, vì nội bộ trong nước, hoặc chỉ vì muốn giữ một chỗ đứng riêng với người có khả năng thắng. 54 lá phiếu là một khởi đầu tốt cho Infantino. Một khối đã niêm phong thì khác. Bản tin ngày 18 tháng 9 được đóng khung theo cách dễ đọc nhất: một tổng thống đương nhiệm bị thách thức, nhưng đang kiểm soát tình hình. Cách đọc đó bỏ qua một chi tiết kỹ thuật. Khối châu Phi có giá của nó. Khoản giá đó được định bằng ngân sách phát triển, bằng suất tham dự giải đấu, bằng lịch thi đấu giao hữu và bằng những hợp đồng tài trợ khu vực. Quan hệ giữa FIFA và các liên đoàn châu lục chưa bao giờ thuần tuý chính trị; nó luôn đi kèm một dòng chảy tài chính, và dòng chảy đó không xuất hiện trong các thông cáo. Thương vụ 20 phần trăm bị chặn không vì kỹ thuật tài chính sai. Nó bị chặn vì chính trị. Ba liên đoàn lớn đọc được rằng bán một phần World Cup cho tư nhân là chuyển quyền kiểm soát tài sản lớn nhất của bóng đá thế giới sang tay cổ đông. Các liên đoàn châu Phi, vốn nhận phân bổ phát triển từ FIFA, có thể đã nhìn thấy trong kế hoạch đó một dòng tiền mới. Đây là giả thuyết; chưa có văn bản nào xác nhận, và tôi ghi nó lại đúng như vậy. Nhiều năm ngồi trên khán đài theo dõi các đội tuyển châu Phi, tôi nhận ra khoảng cách lớn nhất của họ chưa bao giờ nằm ở thể lực hay chiến thuật. Nó nằm ở hạ tầng, và ở nguồn lực được phân bổ từ trên xuống. Cuộc rà soát ngày 9 tháng 10 do Wenger chủ trì là phần ít gây tranh cãi nhất. FIFA tổ chức rà soát xu hướng chiến thuật, công tác trọng tài và khâu tổ chức sau mỗi kỳ World Cup kể từ năm 2026. Việc mời toàn bộ huấn luyện viên đội tuyển quốc gia châu Phi là một kênh chuyển giao kỹ thuật hợp lý và minh bạch. Nó cũng là cách để cùng một nhóm người, trong cùng một chuyến đi, nhận được cả giá trị kỹ thuật lẫn thông điệp chính trị. Đối lập ở đây mang tính cấu trúc, vượt khỏi câu chuyện cá nhân. Một bên là những nền bóng đá đã có hạ tầng thương mại, muốn giữ nguyên mô hình phân phối cũ vì họ hưởng lợi nhiều nhất từ nó. Một bên là những liên đoàn thiếu nguồn lực, sẵn sàng đổi cấu trúc nếu phần chia về tay họ nhiều hơn. Đường đứt gãy này không biến mất sau tháng Ba. Nó chỉ đổi hình dạng. Ba tín hiệu cần bám trong sáu tháng tới: một ứng viên đối lập xuất hiện trước tháng Ba; các hiệp hội châu Phi lên tiếng tách khỏi tuyến của CAF; và bất kỳ thông báo cấu trúc nào của FIFA liên quan tới bán bản quyền giải đấu. Cả ba đều có thể xảy ra, và cả ba đều có thể thay đổi phép tính. Điều đáng theo dõi không nằm ở việc Infantino có tái cử hay không. Với cấu trúc hiện tại — ứng viên đương nhiệm đã tuyên bố, khối lớn nhất đã cam kết, đối lập chưa có người — kết quả gần như đã được viết trước. Điều đáng theo dõi là cái giá của những lá phiếu đó, và ai sẽ trả. Tiền không bao giờ ngủ, nhưng nó có thể biến mất, và trong bóng đá nó thường biến mất vào đúng thời điểm có người chuẩn bị bỏ phiếu. Ký ức không biến mất như tiền, ký ức ám ảnh. Ở đây, chính đồng tiền mới là thứ đang được ghi nhớ.